Slim!

De Reflectieve Leraar

Bouwen aan excellentie
Robert J. Marzano

De kunst van het lesgeven

Wie een grootmeester wil worden in het lesgeven, zal dat alleen kunnen bereiken door reflectie en doelgerichte oefening. In grote lijnen is dat de essentie van het nieuwe boek van Robert Marzano, dat in 2013 door Bazalt is uitgebracht onder de titel De reflectieve leraar, bouwen aan excellentie. Zoals we van eerdere bestsellers van Marzano weten, bevat ook deze uitgave veel duidelijke suggesties om het lesgedrag krachtiger te maken.

Recensie

Het boek bestaat uit twee gedeelten. In het eerste deel wordt betoogd dat een excellente leraar allereerst over een goed model van lesgeven moet beschikken, bijvoorbeeld het directe-instructiemodel. Zonder lesmodel is iedere poging tot systematische reflectie vruchteloos en op voorhand verspilling van tijd. Daarna kan de leraar voor zichzelf ontwikkeldoelen stellen, gericht gaan oefenen en om feedback vragen.

Maar een lesmodel biedt ook structuur wanneer men collega’s wil observeren en met hen de les wil bespreken. Marzano en zijn collega’s van het Marzano-lab werken deze stellingname nauwgezet uit en onderbouwen deze met veel onderzoeksmateriaal. In het tweede deel volgt een samenvatting van allerlei pedagogische en didactische interventies die tijdens het lesgeven toegepast kunnen worden. Deels lezen we hier terug wat ook in andere publicaties van Marzano wel terug te vinden is, bijvoorbeeld het nut van samenvattingen laten maken en hoe je dat met je klas doet.

Maar er zijn ook veel nieuwe suggesties. Om maar eens wat te noemen: wat je als leraar kunt doen om leerlingen verbaal en non-verbaal te laten weten dat je om hen geeft en hoe je erachter kunt komen wat de interesses of persoonlijk ambities van leerlingen zijn. Het boekt telt een behapbaar aantal pagina’s (ruim 200) en is functioneel vormgegeven.

Toch is een waarschuwing op zijn plaats! Wie denkt dat de inhoud even snel geabsorbeerd kan worden, komt van een koude kermis thuis. Dit nieuwste boek behoort namelijk niet tot de categorie ‘handboek soldaat’, maar is veel meer een leer-werkboek. Het bevat veel voorbeelden en tips om het lesgeven beter te maken en om op lesgedrag te reflecteren. Want wie expert wil worden in het lesgeven, zal niet alleen veel kennis moeten verwerven, maar ook de in dit boek aangereikte lesstrategieën moeten uitproberen en verbeteren. Om deze reden is het boek niet alleen een waardevol werk voor leraren, maar een absolute aanrader voor nascholers, leidinggevenden en begeleiders die serieus werk willen maken van het coachen van hun team.

Stap 1: Adopteer een lesmodel

Experts, op welk vakgebied dan ook, blijken een ideaal model in hun hoofd te hebben waarmee ze een effectief resultaat kunnen bereiken. In een goed model voor lesgeven moet de vinger gelegd worden bij het belang van het stellen van duidelijke lesdoelen, het belang van het activeren van voorkennis of betrokkenheid van leerlingen en het communiceren van hoge verwachtingen. In het boek worden dit soort instructievaardigheden toegelicht.

Stap 2: Stel vanuit het lesmodel ontwikkeldoelen

Meten is weten. Dus stel eerst vast hoe de leerkracht scoort op elementen uit het lesmodel. Bepaal dan met welke je aan de slag wilt gaan. Wat wordt dit jaar het ontwikkeldoel? In het boek wordt een meetschaal met 5 opklimmende beheersingsniveaus gepresenteerd.

Stap 3: Ga gericht oefenen

Afstemming op de leerlingen is een complexe vaardigheid. Je kunt het bereiken door bepaalde manieren van vragen stellen, of door in de hoeveelheid lestijd te variëren. Doelgerichte oefening is het uittesten van elementen van deze vaardigheid en te bekijken wat werkt, en dat steeds te verbeteren. Doelgericht oefenen is dus wat anders dan herhalen.

Stap 4: Verzamel feedback

Leerlingen kunnen haarfijn vertellen wie hun favoriete leraar is en waarom. Bij het verzamelen van feedback kan een leerling-enquête dus heel behulpzaam zijn, maar ook de uitslagen op toetsen en het bekijken van video-opnames van de eigen les. Hoe dat zou kunnen, wordt in het boek heel precies uitgelegd.

Stap 5: Ga lesgedrag observeren en gezamenlijk bespreken

Het leren van en met elkaar is een effectieve strategie om steeds beter te worden in je vak. Intervisie, collegiale consultatie en klassenbezoeken dus. In het boek worden voorbeelden gegeven van hoe ook dit in de praktijk opgepakt kan worden.

Deze recensie is geschreven door
Theo Wildeboer
Theo Wildeboer, Wildeboer Onderwijsadvies

Drs. Theo Wildeboer (1965) studeerde onderwijskunde aan de Rijksuniversiteit in Groningen met als specialisatie bedrijfsopleidingen. Daarvoor werkte hij voor het Seminarium voor Orthopedagogiek waar hij onder andere het BAS-project ontwikkelde en coördineerde.

Wildeboer Onderwijsadvies richt zich op de kwaliteit van lesgeven en leiderschap in het onderwijs.

Theo Wildeboer heeft de Reflectiebox Instructiegedrag ontwikkeld: 4 sleutels voor een effectieve les combineren de nieuwste inzichten rond instructie. Wildeboer Onderwijsadvies biedt workshops voor leerkrachten, voert schoolaudits uit en geeft trainingen aan schoolleiders.

Voor schoolleiders schreef Theo het boek Slim! 50 managementtechnieken om uw school te leiden. Zie ook: www.wildeboer-onderwijsadvies.nl

Partners

Stienissen Media
Inspirify
Leuker.nu
Bazalt
RPCZ
HCO
E-learning Wizard
Wakker Design
Lerarenacademie
Wildeboer Onderwijsadvies
Over
  • PO Management informeert directeuren en bestuurders in het primair onderwijs op praktische wijze over het werken aan schoolontwikkeling en professionalisering.
  • Het bookmagazine PO Management wordt in een oplage van 8.500 exemplaren in oktober en maart gratis verspreid op alle scholen in Nederland. Dit wordt mede mogelijk gemaakt door de partners van PO Management.
  • Op deze website publiceert PO Management regelmatig nieuwe artikelen en via e-mailnieuwbrieven worden de artikelen elke maand onder de aandacht gebracht van de scholen.
  • PO Management is een uitgave van uitgeverij Leuker.nu.
Nieuwsbrief

Wilt u alles weten over schoolontwikkeling en professionalisering in het primair onderwijs? Meld u dan direct aan voor de PO Management nieuwsbrief!